Nei 5 moanne lang alle wiken in sêne fan Il mondo reverso publisearre te hawwen, kinne wy konkludearje dat it eksperimint ‘Hoe ûnsichtber kinst wêze?’ sûnder mear slagge is (sjoch Baukjes Yntro).
Mei likernôch 1 besiker yn ’e 3 wike doarre wy it wol in sukses te neamen, al hie 0 besikers fansels noch better west. Wat ús oangiet hoege wy it dêr dan fierders ek net oer te hawwen, it resultaat sprekt foar himsels.
Wol hawwe wy noch, lykas tasein yn it Yntro, in ynventarisaasje makke fan wat der ferlern gien is yn de transformaasje fan in skripsje yn de foarm fan in papieren omkearboek nei in online feuilleton fan heechút de helte fan it ferhaal. Mei dy list slute wy dit blog ôf.
List mei Ferliezen
Wat der allegear ferlern gien is yn de transysje fan papieren nei digitale publikaasje:
- It spul mei de fuotnoaten: 42 yn Als schrijven de kunst is, ferwizend nei ‘it antwurd op alles’ út Douglas Adam’s The hitchhiker’s guide to the galaxy, en 11 yn Il mondo reverso, in getal mei in soad symboalyske betsjuttingen, ûnder mear as krêft dy’t dingen ‘ûnderstboppen’ keare kin ten geunste fan mear lykweardigens, fandêr ek as dwazengetal of gekkengetal – yn it Nederlânsk beide wurden fan 11 letters, yn it Frysk spitigernôch net – keppele oan karnaval, en fandêr bygelyks ek wer de 11 PowerPoint-dia’s fan Pytrik yn (oarspronklik) Als schrijven de kunst is (echt folslein tafallich ek it tal dia’s fan de fuortgongspresintaasje dy’t Baukje Zijlstra yn jannewaris 2022 foar de master Keunstedukaasje fersoarge hat).
- It spul mei knoop – rood – koord en de reade koarde mei de knopen deryn, dy’t troch de folsleine skripsje rint.
- It spul mei Gat in het ijs/Wak in de tijd: de mooglikheid dwers troch it boek hinne (sawol figuerlik as letterlik) mei romte en tiid te boartsjen, dus ek troch it boek daadwerklik om te kearen en yn it oare part fierder te lêzen.
- De fysike sensaasje fan it yn hannen hawwe fan it (omkear)boek, en wat dat docht mei (de folchoarder fan) it lêzen.
- De wikselwurking tusken de teksten yn Il mondo reverso en Als schrijven de kunst is: dat is sa wêzentlik, dêr giet it úteinlik om. Alle no missende dwersferbannen soargen derfoar dat it gehiel mear wie as de som fan de dielen.
- De oersettingen fan Frysk yn it iene nei Nederlânsk yn it oare part en vice versa. (Mar it soe fansels maklik te realisearjen wêze de folsleine tekst yn beide – of sels mear as twa – talen op de webside te setten. Boppedat is it wilens wierskynlik al mooglik om alles fia AI sels streekrjocht yn de eigen taal om te setten, dêr hawwe wy ús yn dit gefal noch net mei dwaande holden).
Mar wat of leaver wa’t hjir foaral mist is Pier Landman. De ‘wy’ dy’t wy hjir hantearje bestiet wilens net út trije mar út twa persoanen: Baukje en iksels, Pytrik. Fansels, Pier hat ek in rol yn it ferhaal, en sûnder him soe de dialooch tusken de wittenskippers der überhaupt net west wêze, mar likemin as Pier syn ferhaal kompleet is sûnder mines, is dat oarsom it gefal. Spitigernôch sjocht er foarearst ôf fan it mei-inoar fierder ûntwikkeljen fan in tuskentaal foar skriuwen as artistyk ûndersyk. Hy hat it gefoel dat it sawat alles oantaast dêr’t er as wittenskipper foar stean wol. Mar foaral fynt er it té dizich, té yngewikkeld ek dêrtroch, hy hâldt it gewoan net fol yn ’e tuskenromte. Dat begripe wy, it is ek net maklik. Hoe dan ek: tige tank, Pier, foar dyn bydrage oant no ta!
Hoe no fierder? Om Pier syn part fan it ûndersyk net ferlern gean te litten, en tagelyk te besykjen ta in soarte fan synteze fan it gehiel te kommen, hat Baukje oanbean in essay te skriuwen dat alle ynsichten dy’t ús ûndersyk oant no ta opsmiten hat min ofte mear gearfetsje sil, foar safier mooglik. Mar ja, Baukje wilens in bytsje kennende, sil dat wol in aardich skoft duorje, as it der al oait fan komt: slow reading, slow studying, slow writing. Jout neat, dat slút eins ek wol oan by de konsepten ‘stunteltiid’ en ‘eksperimintearromte’, dy’t neffens ús in belangryk ûnderdiel wêze moatte soene fan skriuwen as artistyk ûndersyk. Nei alle gedachten hawwe wy no alle tiid en romte. Yn ’e tuskentiid sjogge wy jim graach werom yn it grinsgebiet. Abraçades!